Bratysława: Wzgórze zamkowe

Jest częścią zabudowy wyrastającego na 85 m nad Dunajem wzgórza zamkowego, na którym stawiali twierdze Celtowie, Rzymianie i Wielkomorawianie. Dzisiejsza budowla jest wynikiem gruntownej rekonstrukcji z lat 1954–1968.

W XI w. Węgrzy wznieśli na miejscu wielkomorawskiego grodziska kamienny zamek, który w XIII w. przebudowano w potężną kamienną wieżę mieszkalną, na szczątkach której stoi dziś Wieża Koronacyjna. W XV w. Zygmunt Luksemburczyk wzniósł na wzgórzu gotycki pałac królewski – ocalała z niego Brama Zygmuntowska strzegąca wejścia na wzgórze od strony katedry. W połowie XVI w. pałac przebudowano w duchu renesansu, nadając mu czworokątny kształt.

W połowie XVIII w., za panowania Marii Teresy, budowla nabrała cech barokowych – zyskała piękny rokokowy wystrój, odpowiedni dla rezydencji władców. Maria Teresa zobowiązała się wobec stanów węgierskich, że będzie często rezydować w ich stolicy. W tych czasach na zamku mieszkał również wicekról, książę sasko-cieszyński Albert, zięć Marii Teresy. Zgromadził wspaniałą kolekcję sztuki, szczególnie grafiki – przeniesiona później do Wiednia stała się zrębem słynnej Albertiny. Syn i następca cesarzowej, radykalny i purytański Jozef II, przeznaczył rezydencję na potrzeby szkoły – Generalnego Seminarium, do którego uczęszczał m.in. reformator języka słowackiego Anton Bernolak.

W 1802 r. budowlę przejęło wojsko. Zamek przetrwał ataki napoleońskie w 1805 i 1809 r., a w 1811 r. spłonął doszczętnie w pożarze wznieconym przez pijanych austriackich żołnierzy. Po 150 latach, w czasach komunistycznych, został odrestaurowany i stał się sceną dla kilku ważnych wydarzeń historycznych, m.in. podpisania ustawy federacyjnej między Czechami a Słowacją w 1968 r., a 24 lata później, 1 września 1992 r., sygnowania konstytucji Republiki Słowackiej. W następnych latach rezydowały w nim władze nowego państwa.

Po wybudowaniu u stop wzgórza eleganckich białych gmachów administracji państwowej twierdzę przeznaczono na cele muzealne i reprezentacyjne. Na zamku są dwie kolekcje muzealne, skarbiec, winiarnia oraz punkt widokowy na szczycie Wieży Koronacyjnej – większej i grubszej od trzech pozostałych.

U stop budowli wznoszą się dawne fortyfikacje z Bramą Zygmuntowską i basztą Luginsland. Niżej wiją się uliczki dawnego podzamcza oddzielonego od reszty starówki ruchliwą estakadą – niegdyś dzielnicy rozrywki spod znaku czerwonych latarni. Przy ulicach Židovskiej, Beblaveho, Michalskiej i Zamockich schodach stoją zrekonstruowane średniowieczne i barokowe kamieniczki, a wśród nich rokokowy dom U dobrého pastiera, uważany za najwęższy budynek w Europie. W trzech z nich urządzono muzea: rzemiosł artystycznych, kultury żydowskiej i zegarów. Niewielki kościółek przy ul. Michalskiej to chrám sv. Mikuláša (cerkiew św. Mikołaja). Zamocke schody prowadzą w kierunku przejścia pod estakadą, ku katedrze.