Bardiów

Bardiów (także: Bardiejów, Bardyjów, Bardejów; słow. Bardejov, niem. Bartfeld, węg. Bártfa, czes. Bardijov lub Bardějov, cyg. Bartwa) – miasto powiatowe w północno-wschodniej Słowacji, w kraju preszowskim, w historycznym regionie Szarysz.

Bardiów leży na wysokości 277 m n.p.m. na północnych krańcach Pogórza Ondawskiego nad rzeką Topla. Liczba mieszkańców miasta wynosi 33 247 osób [2002], powierzchnia miasta – 72,78 km². Współrzędne geograficzne – 49°17′34 N, 21°16′40 E. Dzieli się na dzielnice:

1. Bardejov
2. Bardejovská Nová Ves
3. Bardejovská Zábava
4. Bardejovské Kúpele
5. Dlhá Lúka (włączona w 1971)
6. Miháľov.

Przez Bardiów przebiega droga krajowa nr 77 ze Svidníka do Popradu, z którą łączy się droga lokalna 545 z Preszowa do przejścia granicznego Konieczna-Becherov. W Bardiowie znajduje się stacja kolejowa Bardejov, kończy się tu linia kolejowa z Preszowa.

Hydrologia

Słowacja ma gęstą sieć rzeczną, w 96% należącą do zlewni Dunaju, a tym samym do zlewiska Morza Czarnego (pozostałe 4% stanowi zlewnia Wisły w zlewisku Morza Bałtyckiego). Największe rzeki Słowacji to (poza Dunajem i Cisą) Wag (403 km), Hron (289 km), Ipola (232,5 km), Bodrog (88 km; z rozległym systemem rzecznym), Slaná (229,4 km) i Hornád (286 km). Jeziora są niewielkie i leżą głównie w wysokich górach, natomiast liczne i duże są sztuczne zbiorniki wodne.

Bratysława: Wzgórze zamkowe

Jest częścią zabudowy wyrastającego na 85 m nad Dunajem wzgórza zamkowego, na którym stawiali twierdze Celtowie, Rzymianie i Wielkomorawianie. Dzisiejsza budowla jest wynikiem gruntownej rekonstrukcji z lat 1954–1968.

W XI w. Węgrzy wznieśli na miejscu wielkomorawskiego grodziska kamienny zamek, który w XIII w. przebudowano w potężną kamienną wieżę mieszkalną, na szczątkach której stoi dziś Wieża Koronacyjna. W XV w. Zygmunt Luksemburczyk wzniósł na wzgórzu gotycki pałac królewski – ocalała z niego Brama Zygmuntowska strzegąca wejścia na wzgórze od strony katedry. W połowie XVI w. pałac przebudowano w duchu renesansu, nadając mu czworokątny kształt.

W połowie XVIII w., za panowania Marii Teresy, budowla nabrała cech barokowych – zyskała piękny rokokowy wystrój, odpowiedni dla rezydencji władców. Maria Teresa zobowiązała się wobec stanów węgierskich, że będzie często rezydować w ich stolicy. W tych czasach na zamku mieszkał również wicekról, książę sasko-cieszyński Albert, zięć Marii Teresy. Zgromadził wspaniałą kolekcję sztuki, szczególnie grafiki – przeniesiona później do Wiednia stała się zrębem słynnej Albertiny. Syn i następca cesarzowej, radykalny i purytański Jozef II, przeznaczył rezydencję na potrzeby szkoły – Generalnego Seminarium, do którego uczęszczał m.in. reformator języka słowackiego Anton Bernolak.

W 1802 r. budowlę przejęło wojsko. Zamek przetrwał ataki napoleońskie w 1805 i 1809 r., a w 1811 r. spłonął doszczętnie w pożarze wznieconym przez pijanych austriackich żołnierzy. Po 150 latach, w czasach komunistycznych, został odrestaurowany i stał się sceną dla kilku ważnych wydarzeń historycznych, m.in. podpisania ustawy federacyjnej między Czechami a Słowacją w 1968 r., a 24 lata później, 1 września 1992 r., sygnowania konstytucji Republiki Słowackiej. W następnych latach rezydowały w nim władze nowego państwa.

Po wybudowaniu u stop wzgórza eleganckich białych gmachów administracji państwowej twierdzę przeznaczono na cele muzealne i reprezentacyjne. Na zamku są dwie kolekcje muzealne, skarbiec, winiarnia oraz punkt widokowy na szczycie Wieży Koronacyjnej – większej i grubszej od trzech pozostałych.

U stop budowli wznoszą się dawne fortyfikacje z Bramą Zygmuntowską i basztą Luginsland. Niżej wiją się uliczki dawnego podzamcza oddzielonego od reszty starówki ruchliwą estakadą – niegdyś dzielnicy rozrywki spod znaku czerwonych latarni. Przy ulicach Židovskiej, Beblaveho, Michalskiej i Zamockich schodach stoją zrekonstruowane średniowieczne i barokowe kamieniczki, a wśród nich rokokowy dom U dobrého pastiera, uważany za najwęższy budynek w Europie. W trzech z nich urządzono muzea: rzemiosł artystycznych, kultury żydowskiej i zegarów. Niewielki kościółek przy ul. Michalskiej to chrám sv. Mikuláša (cerkiew św. Mikołaja). Zamocke schody prowadzą w kierunku przejścia pod estakadą, ku katedrze.

Parki Narodowe

• Tatrzański Park Narodowy (TANAP, Tatranský národný park)
• Pieniński Park Narodowy (PIENAP, Pieninský národný park)
• Park Narodowy “Niżne Tatry” (NAPANT, Národný park Nízke Tatry)
• Park Narodowy “Mała Fatra” (Národný park Malá Fatra)
• Park Narodowy “Wielka Fatra” (Národný park Veľká Fatra)
• Park Narodowy “Słowacki Raj” (Národný park Slovenský Raj)
• Park Narodowy “Połoniny” (Národný park Poloniny)
• Park Narodowy “Murańska Płanina” (Národný park Muránska Planina)
• Park Narodowy “Słowacki Kras” (Národný park Slovenský Kras)

Warto wiedzieć

Nie istnieją szczególne normy prawne lub zwyczajowe, których nieprzestrzeganie może doprowadzić do sytuacji konfliktowych. Od 1 maja 2004 r. Polacy mogą wjechać na Słowację na podstawie paszportu lub dowodu osobistego (zarówno starego, ważnego maksymalnie do 31 grudnia 2007 r., jak i nowego typu). W przypadku starszych, książeczkowych dowodów osobistych zalecane jest upewnienie się, czy dokument jest w wystarczająco dobrym stanie technicznym i pozwala na stwierdzenie tożsamości. Posiadacze zniszczonych egzemplarzy powinni z odpowiednim wyprzedzeniem przed planowanym wyjazdem złożyć wnioski o wymianę dokumentu na nowy.

Zasada swobodnego przepływu osób oznacza, że wjazdu można odmówić tylko w przypadku, kiedy zagraża to bezpieczeństwu wewnętrznemu państwa (np. terroryzm) lub narusza podstawowe zasady współżycia społecznego. Jeżeli natomiast odmowa wjazdu związana będzie z wyrokiem skazującym, to uzasadnienie wyroku musi wskazywać na potencjalną groźbę naruszenia porządku publicznego.

Całkowicie zostaje zniesiony obowiązek posiadania wizy, niezależnie od celu i czasu trwania pobytu. Na pobyt dłuższy niż 3 miesiące konieczne będzie uzyskanie stosownego zezwolenia.

Regiony turtstyczne

Mała Fatra leży w północno-zachodniej części Słowacji, należy do Zachodnich Karpat Wewnętrznych i jest trzecią co do wysokości ich częścią (po Tatrach i Niżnych Tatrach). Całość pasma ma długość 52 km i szerokość 16 km. Zbudowane ze skał wapiennych, góry przyjmują ostre formy, mimo że są znacznie niższe od Tatr. W pobliżu najwyższego szczytu – Wielki Krywań (1709 m n.p.m.) – znajduje się intensywnie zagospodarowany obszar narciarski – dolina Vratnej. Równie atrakcyjne tereny narciarskie spotkamy na stokach szczytu Chleb (1647 m n.p.m.).
Zarówno początkujący narciarze, jak również miłośnicy wysokogórskiej jazdy na nartach znajdą tu dla siebie odpowiednie trasy.
Mała Fatra jest ojczyzną legendarnego bohatera narodowego – Juraja Janosika (1718-1783).

Słowacja

Słowacja, położona w Europie Środkowej, na południe od Polski, jest atrakcyjna przez cały rok, a przyjemne uczucie dobrze spędzonego czasu towarzyszyć będzie zarówno tym, którzy wolą wypoczywać latem, jak i zwolennikom zimowych wakacji. Zimą w stu dużych i kilkudziesięciu małych, górskich ośrodkach narciarskich rusza kilkaset wyciągów i kolejek linowych. Dobrze przygotowane, w wielu przypadkach oświetlone, stoki z bogatym zapleczem turystycznym dostosowane są do potrzeb początkujących i zaawansowanych narciarzy. Pomyślano również o snowboardzie, saneczkarstwie, trasach biegowych i turystyce narciarskiej.